Bain Marie คืออะไร คำนี้มาจากภาษาฝรั่งเศส แปลตรงตัวว่า “อ่างน้ำของมารี” หมายถึงการอุ่นหรือปรุงอาหารผ่านน้ำร้อน ไม่ให้ภาชนะโดนไฟโดยตรง ในครัวเชิงพาณิชย์ คำนี้ใช้เรียกหม้ออุ่นอาหารหรือเคาน์เตอร์ที่มีอ่างน้ำร้อนวางถาดได้หลายใบ หลักการเดียวกับอ่างอุ่นอาหารบุฟเฟ่ต์ แต่รูปแบบการใช้งานต่างกัน บทความนี้เทียบเครื่องอุ่นอาหาร 6 แบบที่มักถูกเรียกปนกัน ทั้งวิธีให้ความร้อน จุดที่ใช้ ข้อดีข้อเสีย และวิธีเลือกให้ตรงงาน
Bain Marie คืออะไร มี 2 ความหมาย
ในตำราทำอาหาร Bain Marie คือเทคนิคการปรุงด้วยน้ำร้อน เช่น วางถ้วยคัสตาร์ดหรือชีสเค้กในถาดน้ำร้อนแล้วเข้าเตาอบ หรือละลายช็อกโกแลตในชามที่ตั้งบนหม้อน้ำร้อน น้ำทำให้ความร้อนนุ่มและสม่ำเสมอ อุณหภูมิของน้ำไม่เกินจุดเดือด อาหารจึงไม่ไหม้ก้นและไม่แตกตัวง่าย
ในครัวโรงแรม ร้านอาหาร และโรงอาหาร Bain Marie หมายถึงอุปกรณ์ คืออ่างหรือเคาน์เตอร์ที่มีน้ำร้อนอยู่ด้านล่าง ให้ความร้อนด้วยไฟฟ้าหรือแก๊สพร้อมตัวควบคุมอุณหภูมิ ด้านบนวางถาด Gastronorm ได้หลายช่องในเครื่องเดียว ใช้พักซอส น้ำแกง และกับข้าวที่ปรุงเสร็จให้ร้อนพร้อมตัก ภาษาไทยเรียกได้หลายแบบ เช่น หม้ออุ่นอาหารเชิงพาณิชย์ อ่างอุ่นอาหารไฟฟ้า หรือเคาน์เตอร์อุ่นอาหาร และมักอ่านทับศัพท์ว่า เบน-มารี
คำว่าหม้ออุ่นอาหารและเครื่องอุ่นอาหารที่คนไทยค้นหาจึงครอบคลุมอุปกรณ์หลายแบบ ตั้งแต่หม้ออุ่นอาหารไฟฟ้าใบเดียวไปจนถึงเคาน์เตอร์ยาวหลายถาด ก่อนเลือกซื้อควรแยกให้ออกก่อนว่าต้องการอุปกรณ์สำหรับวางหน้าแขกให้ตักเอง สำหรับหน้าร้านที่พนักงานตักให้ หรือสำหรับเก็บความร้อนหลังครัว
เครื่องอุ่นอาหาร 6 แบบ ให้ความร้อนต่างกันอย่างไร
| อุปกรณ์ | หลักการให้ความร้อน | ใช้ที่ไหน | จุดเด่น | ข้อจำกัด |
|---|---|---|---|---|
| อ่างอุ่นอาหาร (Chafing Dish) | น้ำร้อนในอ่างล่าง ความร้อนจากถ้วยเชื้อเพลิง ฮีทเตอร์ หรือเตาเหนี่ยวนำ | ไลน์บุฟเฟ่ต์ งานเลี้ยง งานนอกสถานที่ | ตั้งได้ทุกที่ เมนูละอ่าง มีฝาปิด ดูดีหน้าแขก | ต้องคอยดูน้ำในอ่างและเชื้อเพลิง |
| เคาน์เตอร์ Bain Marie | อ่างน้ำร้อนยาวใต้ถาดหลายช่อง ไฟฟ้าหรือแก๊ส มีตัวควบคุมอุณหภูมิ | ร้านข้าวแกง โรงอาหาร ไลน์หลังครัว | หลายเมนูในเครื่องเดียว คุมอุณหภูมิได้ | ต้องมีที่ตั้งถาวร ต้องมีไฟหรือแก๊ส ย้ายยาก |
| อ่างอุ่นอาหารฝังเคาน์เตอร์ (Built-in) | อ่างน้ำร้อนฝังลงในหน้าเคาน์เตอร์ | ห้องอาหารเช้าโรงแรม โรงอาหาร เคาน์เตอร์ถาวร | หน้าเคาน์เตอร์เรียบ ไม่มีขาตั้งเกะกะ | ต้องเจาะเคาน์เตอร์ ย้ายตำแหน่งไม่ได้ |
| หม้ออุ่นซุปไฟฟ้า (Soup Kettle) | ไฟฟ้าพร้อมตัวปรับอุณหภูมิ อุ่นหม้อทรงลึก | จุดซุป โจ๊ก น้ำซุปก๋วยเตี๋ยว | จุมาก ตักด้วยกระบวยสะดวก | ต้องมีปลั๊ก ใช้กับอาหารน้ำเป็นหลัก |
| ตู้อุ่นอาหาร (Heated Holding Cabinet) | อากาศร้อนในตู้ปิด บางรุ่นเพิ่มความชื้นได้ | หลังครัว ห้องจัดเลี้ยง ส่งอาหารไปจุดเสิร์ฟ | เก็บถาดได้หลายชั้น ไม่ต้องเปิดหน้าแขก | แขกตักเองไม่ได้ อาหารแห้งหรือแฉะถ้าความชื้นไม่เหมาะ |
| โคมไฟอุ่นอาหาร (Heat Lamp) | รังสีความร้อนจากหลอดด้านบน | ช่องส่งอาหาร สถานีแล่เนื้อ จุดของทอด | ไม่มีไอน้ำ ผิวอาหารกรอบ ดูน่ากิน | อุ่นแค่ผิว อาหารแห้งเร็ว เหมาะกับพักช่วงสั้น |
Chafing Dish กับ Bain Marie ต่างกันตรงไหน
ทั้งสองแบบใช้น้ำร้อนเป็นตัวกลางส่งความร้อนไปที่ถาดอาหารเหมือนกัน และต้องมีน้ำในอ่างตลอดเวลาที่ให้ความร้อน ความต่างอยู่ที่รูปแบบการใช้งาน
- การเคลื่อนย้าย — อ่างอุ่นอาหารเป็นชิ้นเดี่ยว ยกไปตั้งที่ไหนก็ได้ ส่วนเคาน์เตอร์ Bain Marie มักติดตั้งประจำที่
- จำนวนเมนูต่อเครื่อง — อ่างอุ่นอาหาร 1 ใบมักเป็น 1 เมนูหรือแบ่งถาดย่อยได้ไม่กี่ช่อง ส่วน Bain Marie วางถาดหลายช่องเรียงกันในอ่างน้ำเดียว
- แหล่งความร้อน — อ่างอุ่นอาหารเลือกได้ทั้งเชื้อเพลิงและไฟฟ้า จึงใช้ได้แม้ไม่มีปลั๊ก ส่วน Bain Marie ใช้ไฟฟ้าหรือแก๊สที่ต่อประจำ
- ฝาปิด — อ่างอุ่นอาหารมีฝาเฉพาะของแต่ละใบ รักษาความร้อนได้ดี ส่วน Bain Marie หลายแบบเปิดหน้าถาดไว้ตลอด หรือใช้ฝาแยกต่อถาด
- ตำแหน่งในร้าน — อ่างอุ่นอาหารออกแบบให้วางหน้าแขก ส่วน Bain Marie มักอยู่หลังเคาน์เตอร์ที่พนักงานตักให้
อ่างอุ่นอาหารที่เราจำหน่ายมีรุ่น Roll Top ที่ใช้ถ้วยแอลกอฮอล์หรือฮีทเตอร์ และรุ่น Hydraulic ที่รองรับทั้งถ้วยแอลกอฮอล์ ฮีทเตอร์ และเตาเหนี่ยวนำ ถ้าใส่ฮีทเตอร์ อ่างใบเดียวก็ทำหน้าที่เป็นหม้ออุ่นอาหารไฟฟ้าสำหรับไลน์บุฟเฟ่ต์ได้ เลือกแหล่งความร้อนได้จากหน้าฮีทเตอร์และถ้วยแอลกอฮอล์ ส่วนข้อดีข้อเสียของไฟฟ้ากับแอลกอฮอล์เทียบไว้ในบทความอ่างอุ่นอาหารไฟฟ้ากับแอลกอฮอล์
อ่างอุ่นอาหารฝังเคาน์เตอร์ ทางเลือกของไลน์ถาวร
อ่างอุ่นอาหาร Built-in สูง 255 มม. ประมาณครึ่งหนึ่งของรุ่นตั้งโต๊ะ ออกแบบให้ฝังลงในเคาน์เตอร์ ใช้ถ้วยแอลกอฮอล์หรือฮีทเตอร์ มีทรงยาว ทรงกลม หม้อซุป และซุปคู่ ความจุ 4.5 ลิตร ผลที่ได้คือหน้าเคาน์เตอร์เรียบเป็นแนวเดียวแบบไลน์ถาวร แต่ยังแยกเมนูละอ่าง เลือกทรงตามเมนู และปิดฝาทีละเมนูได้ เหมาะกับห้องอาหารเช้าโรงแรม โรงพยาบาล และโรงอาหารพนักงาน ที่ไลน์อยู่ที่เดิมทุกวัน
สิ่งที่ต้องวางแผนก่อนคือช่องเคาน์เตอร์ ทรงยาวใช้ขนาดตัวเครื่อง 670 × 460 มม. ทรงกลมและหม้อซุป 515 × 506 มม. ต้องวัดเคาน์เตอร์จริงก่อนสั่งช่าง ถ้าจะใช้ฮีทเตอร์ ให้วางตำแหน่งปลั๊กใต้เคาน์เตอร์ให้ถึงทุกจุดตั้งแต่ตอนทำเคาน์เตอร์ ถ้าไลน์ต้องย้ายไปจัดนอกสถานที่บ่อย รุ่นตั้งโต๊ะจะเหมาะกว่า
หม้ออุ่นซุปไฟฟ้า สำหรับเมนูน้ำปริมาณมาก
หม้ออุ่นซุปไฟฟ้าของเราจุ 8 ลิตร ขนาด 34 × 36 ซม. ใช้ไฟ 400–475 วัตต์ ปรับอุณหภูมิได้ และเสียบปลั๊กบ้านได้ ใช้อุ่นซุปที่ปรุงเสร็จแล้ว ไม่ใช่ต้มจากของดิบ ถ้าตักถ้วยละ 200 มล. ได้ประมาณ 40 ที่ต่อการเติม จึงเหมาะกับโจ๊กมื้อเช้า ต้มจืด และน้ำซุปก๋วยเตี๋ยว ที่หม้อซุปขนาด 4.5 ลิตรในชุดอ่างต้องเติมถี่เกินไป
ตัวอย่างคำนวณไฟฟ้า ใช้สูตร หน่วย = วัตต์ × ชั่วโมง ÷ 1000 ถ้าเปิดที่ 475 วัตต์ต่อเนื่อง 5 ชั่วโมง จะได้ 475 × 5 ÷ 1000 ≈ 2.4 หน่วย เป็นตัวเลขสูงสุด เพราะเครื่องที่ปรับอุณหภูมิได้มักตัดต่อไฟเมื่อถึงอุณหภูมิที่ตั้ง การใช้จริงจึงมักน้อยกว่านี้
ตู้อุ่นอาหารและโคมไฟอุ่นอาหาร งานหลังครัวและจุดส่งอาหาร
ตู้อุ่นอาหารเป็นตู้ปิดที่ใช้ลมร้อนหรือแผ่นความร้อน บางรุ่นมีถาดน้ำเพิ่มความชื้น ใช้พักถาดอาหารที่ปรุงเสร็จก่อนยกออกไลน์ หรือเก็บอาหารงานเลี้ยงจำนวนมากให้พร้อมเสิร์ฟพร้อมกัน ข้อสังเกตคือความชื้นต้องเหมาะกับเมนู อาหารนึ่งหรือข้าวต้องการความชื้นไม่ให้แห้ง ส่วนของทอดจะเหี่ยวถ้าตู้ชื้นเกินไป ตู้อุ่นจึงมักทำงานคู่กับอ่างอุ่นอาหาร คือเก็บสำรองหลังครัว แล้วเติมออกไปที่ไลน์เป็นรอบ
โคมไฟอุ่นอาหารส่องรังสีความร้อนลงบนผิวอาหารโดยไม่มีไอน้ำ จึงรักษาความกรอบของของทอดและผิวของเนื้ออบได้ดี พบบ่อยที่ช่องส่งอาหารระหว่างครัวกับพนักงานเสิร์ฟ และสถานีแล่เนื้อในบุฟเฟ่ต์ แต่ความร้อนไม่ลงลึก อาหารชิ้นหนาอาจเย็นตรงกลาง และผิวหน้าแห้งเร็วถ้าพักนาน จึงเหมาะกับการพักช่วงสั้นมากกว่าตลอดทั้งมื้อ
Premier Worlds จำหน่ายอ่างอุ่นอาหาร Roll Top, Hydraulic และ Built-in อุปกรณ์ให้ความร้อน และหม้ออุ่นซุปไฟฟ้า ไม่ได้จำหน่ายเคาน์เตอร์ Bain Marie ตู้อุ่นอาหาร หรือโคมไฟอุ่นอาหาร ข้อมูลส่วนนี้มีไว้เพื่อเปรียบเทียบให้เลือกอุปกรณ์ได้ครบ
เลือกหม้ออุ่นอาหารแบบไหนดี ตามลักษณะงาน
| ลักษณะงาน | อุปกรณ์ที่เหมาะ | เหตุผล |
|---|---|---|
| งานเลี้ยงนอกสถานที่ ไม่มีปลั๊กไฟ | อ่างอุ่นอาหาร + ถ้วยแอลกอฮอล์ | ไม่ต้องพึ่งไฟฟ้า ยกย้ายและตั้งได้ทุกที่ |
| ห้องจัดเลี้ยงที่เปลี่ยนผังทุกงาน | อ่างอุ่นอาหาร Roll Top หรือ Hydraulic + ฮีทเตอร์ | จัดไลน์ใหม่ได้ตามรูปแบบงาน ความร้อนสม่ำเสมอ |
| ห้องอาหารเช้าที่ไลน์อยู่ที่เดิมทุกวัน | อ่างอุ่นอาหาร Built-in + หม้ออุ่นซุปไฟฟ้า | หน้าเคาน์เตอร์เรียบ ใช้ทุกวันโดยไม่ต้องยกตั้งใหม่ |
| ร้านข้าวแกงที่มีกับข้าวหลายสิบอย่าง | เคาน์เตอร์ Bain Marie หรือตู้โชว์อุ่นกับข้าว | หลายถาดในเครื่องเดียว พนักงานตักให้ |
| ร้านเล็กหรือมีเมนูร้อนไม่กี่อย่าง | อ่างอุ่นอาหารไม่กี่ใบ + ฮีทเตอร์ | เริ่มจากจำนวนที่ใช้จริง แล้วเพิ่มทีละใบได้ |
| โจ๊ก ซุป น้ำก๋วยเตี๋ยว ปริมาณมาก | หม้ออุ่นซุปไฟฟ้า | จุมาก ปรับอุณหภูมิได้ ตักด้วยกระบวยสะดวก |
| จัดเลี้ยงหลายร้อยที่ เสิร์ฟพร้อมกัน | ตู้อุ่นอาหารหลังครัว + อ่างอุ่นอาหารหน้าไลน์ | เก็บสำรองจำนวนมาก แล้วเติมออกไลน์เป็นรอบ |
| ของทอด สถานีแล่เนื้อ | โคมไฟอุ่นอาหาร | ไม่มีไอน้ำ ผิวยังกรอบ |
| ห้องที่มีระบบตรวจจับควัน ไม่ต้องการเปลวไฟ | อ่างอุ่นอาหาร + ฮีทเตอร์หรือเตาเหนี่ยวนำ | ไม่มีเปลวไฟในห้อง |
ร้านข้าวแกงที่กำลังชั่งใจระหว่างตู้อุ่นกับข้าวกับอ่างอุ่นอาหาร ดูการจัดอุปกรณ์แบบละเอียดได้ในบทความอุปกรณ์ร้านข้าวแกง
ทุกแบบทำหน้าที่เดียวกัน คือรักษาความร้อน ไม่ใช่ปรุงอาหาร
เครื่องอุ่นอาหารทั้ง 6 แบบออกแบบมาเพื่อรักษาอาหารที่ร้อนอยู่แล้วให้ร้อนต่อ ไม่ได้ออกแบบให้อุ่นอาหารเย็นขึ้นมาใหม่ หลัก WHO “Five Keys to Safer Food” แนะนำให้รักษาอาหารร้อนไว้สูงกว่า 60°C และไม่ปล่อยอาหารสุกไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกิน 2 ชั่วโมง อาหารที่ออกจากครัวจึงต้องร้อนจัดก่อนลงถาด
- เปิดเครื่องหรือเติมน้ำร้อนในอ่างล่วงหน้า ให้อุปกรณ์ร้อนก่อนนำอาหารลง
- ใช้เทอร์โมมิเตอร์แบบเสียบวัดอุณหภูมิกลางอาหารเป็นระยะ ไม่วัดแค่ผิวหน้า
- คนเมนูน้ำและแกงข้นเป็นระยะ ให้ความร้อนกระจายทั่ว
- เปลี่ยนถาดใหม่แทนการเทอาหารใหม่ทับของเก่าที่ค้างในถาด
- ปิดฝาอ่างเมื่อไม่มีคนตัก โดยเฉพาะช่วงที่แขกบางตา
รายละเอียดการวัดอุณหภูมิและรอบเปลี่ยนถาดในไลน์บุฟเฟ่ต์ อ่านต่อได้ในบทความอุณหภูมิอาหารบุฟเฟ่ต์ให้ปลอดภัย ถ้าต้องการให้ช่วยเลือกอ่างอุ่นอาหารสำหรับงานของคุณ ส่งรายละเอียดมาที่ LINE @premierworlds หรือโทร 097-159-4553 ขอใบเสนอราคาได้ฟรี
รุ่นที่กล่าวถึงในบทความ
ดูรุ่นและขนาดทั้งหมดได้ที่หน้าอ่างอุ่นอาหาร
คำถามที่พบบ่อย
Bain Marie ภาษาไทยเรียกว่าอะไร
ไม่มีคำแปลตายตัว คนไทยเรียกตามลักษณะ เช่น หม้ออุ่นอาหารเชิงพาณิชย์ อ่างอุ่นอาหารไฟฟ้า หรือเคาน์เตอร์อุ่นอาหาร และมักอ่านทับศัพท์ว่า เบน-มารี ส่วนในตำราอาหาร หมายถึงการตุ๋นหรืออุ่นในน้ำร้อน
Bain Marie กับ Chafing Dish แบบไหนดีกว่า
ขึ้นกับงาน ถ้าต้องย้ายจุดวางบ่อย จัดงานนอกสถานที่ หรือให้แขกตักเองหน้าไลน์ อ่างอุ่นอาหารเหมาะกว่า ถ้าเป็นหน้าร้านที่มีหลายสิบเมนูและพนักงานตักให้ที่จุดเดิมทุกวัน เคาน์เตอร์ Bain Marie จะสะดวกกว่า
หม้ออุ่นอาหารเชิงพาณิชย์กินไฟเท่าไหร่
ขึ้นกับรุ่นและขนาด ให้ดูวัตต์บนฉลาก แล้วคำนวณด้วยสูตร หน่วย = วัตต์ × ชั่วโมง ÷ 1000 ตัวอย่างสมมติเครื่อง 1,500 วัตต์ เปิด 6 ชั่วโมง ใช้ไม่เกิน 9 หน่วย ส่วนหม้ออุ่นซุปไฟฟ้า 8 ลิตรของเราใช้ไฟ 400–475 วัตต์
ตู้อุ่นอาหารกับอ่างอุ่นอาหารต่างกันอย่างไร
ตู้อุ่นอาหารเป็นตู้ปิด ใช้ลมร้อนเก็บถาดอาหารได้หลายชั้น เหมาะกับหลังครัวหรือเก็บสำรองก่อนเสิร์ฟ แขกตักเองไม่ได้ ส่วนอ่างอุ่นอาหารใช้น้ำร้อนอุ่นถาดทีละเมนู วางหน้าไลน์ให้แขกตักเอง สองแบบจึงมักใช้คู่กัน
อ่างอุ่นอาหารไฟฟ้ากับ Bain Marie เหมือนกันไหม
คล้ายกันแต่ไม่เหมือน อ่างอุ่นอาหารที่ใช้ฮีทเตอร์ไฟฟ้ายังเป็นอ่างเดี่ยว 1 เมนูต่อ 1 ใบ มีฝาของตัวเองและยกย้ายได้ ส่วน Bain Marie เป็นอ่างน้ำร้อนยาวที่วางถาดหลายช่องในเครื่องเดียว มักติดตั้งประจำที่
ใช้อ่างอุ่นอาหารแทน Bain Marie ในร้านอาหารได้ไหม
ได้ ถ้ามีเมนูร้อนไม่มาก หรืออยากให้หน้าร้านดูเป็นไลน์บุฟเฟ่ต์ ใช้อ่างอุ่นอาหารกับฮีทเตอร์ไฟฟ้าหลายใบ หรือรุ่น Built-in ฝังเคาน์เตอร์ ข้อดีคือเพิ่มหรือลดจำนวนอ่างได้ตามเมนู แต่ต้องดูแลน้ำในอ่างของแต่ละใบ
สนใจอ่างอุ่นอาหาร? ส่งรูปหน้างานหรือจำนวนที่ต้องการให้ทีมงานได้เลย
📞 โทร 097-159-4553 💬 LINE @premierworlds